پرسش:
«من چند وقتی است دچار اسهال شدید شدهام. پزشکان گوارش و عفونی چیزی جز استرس به عنوان علت عنوان نکردند. حتی خون در مدفوعم مشاهده شد. از نظر خودم، آدم استرسی نیستم. اما در میان سؤالات پزشکان، یکی از جالبترینها این بود: “مجردی؟ آخرین رابطه جنسیات کی بوده؟” همین سؤال ذهنم را درگیر کرد.
در حدود یک سالی است که رابطه جنسی نداشتهام. از استمنا هم خوشم نمیآید. با این حال، چون نیاز جنسی دارم، گاهی با دیدن فیلمهای پورنو تحریک میشوم، اما تا مرز ارضا شدن پیش میروم و ادامه نمیدهم. بعد از آن، صدایی از قسمت پایین شکم و بالای مثانه میشنوم. مدتی برایم اهمیت نداشت، اما حالا با اسهال مزمن مواجه هستم و صدای شکمم هم شدید شده. آیا این سبک تحریک ناقص باعث بروز این وضعیت شده و همان چیزی است که پزشکان آن را استرس مینامند؟»
پاسخ من :
بر اساس شرح حال شما، تشخیص محتمل «سندرم روده تحریکپذیر» (IBS) است؛ یعنی بیماریای که بهدلیل افزایش حساسیت اعصاب پاراسمپاتیک روده بزرگ ایجاد میشود. باید تأکید کنیم که این تشخیص به این معنا نیست که شما فردی عصبی یا تحریکپذیر هستید. این بیماری میتواند بدون هیچ اضطراب ظاهری، تنها بهدلیل افزایش حساسیت سیستم عصبی خودکار بدن بروز پیدا کند.
تا کنون هیچ مطالعه علمی معتبری رابطهای مستقیم بین تجربه یا نداشتن رابطه جنسی و ابتلا به IBS را تأیید نکرده است. اما دو نکته وجود دارد که ارزش اشاره دارد:
۱. در برخی افراد که در دوران کودکی تجربه آزار جنسی داشتهاند، احتمال ابتلا به IBS بیشتر است.
۲. در زنانی که در بزرگسالی دچار خشونت جنسی میشوند نیز این بیماری بیشتر دیده شده است.
این یافتهها نشان میدهند که عوامل روانی میتوانند در شدت علائم این بیماری نقش داشته باشند، ولی اینکه «نبود رابطه جنسی» یا «تحریک ناقص جنسی» مستقیماً باعث IBS شود، پشتوانه علمی ندارد.
اما درباره سؤال جالب شما درباره اینکه چرا پزشکان وضعیت جنسیتان را پرسیدهاند: در روند بررسی اسهالهای مزمن، یکی از تشخیصهای افتراقی ما، برخی عفونتهای خاص است، مانند کریپتواسپوریدیوز که در افراد دارای نقص ایمنی (مثلاً مبتلایان به HIV/AIDS) بیشتر دیده میشود. بررسیهای شما بهخوبی این موارد را رد کردهاند و ظاهراً هیچگونه سابقهای که به نفع بیماریهای عفونی باشد، وجود نداشته است.
بنابراین، پاسخ نهایی این است: تجربه جنسی ناقص یا پرهیز از رابطه جنسی، بهتنهایی نمیتواند عامل بروز IBS باشد. اما اگر چنین وضعیتی موجب فشار روانی مداوم و احساس ناکامی شود، میتواند بهطور غیرمستقیم بر سلامت عمومی، از جمله عملکرد دستگاه گوارش، اثر بگذارد. اینجا نقش مشاور و درمانگر میتواند بسیار مؤثر باشد.
نکتههایی که بهتر است به خاطر بسپارید:
سندرم روده تحریکپذیر بهطور مستقیم با سیستم عصبی خودکار مرتبط است، نه با رفتارهای جنسی.
نداشتن رابطه جنسی بهخودیخود باعث بروز این بیماری نمیشود، اما فشارهای روانی مرتبط ممکن است علائم را تشدید کند.
پزشکان در شرح حال به دنبال تشخیصهای افتراقی هستند و سؤال درباره روابط جنسی، بخشی از بررسی جامع سلامت فرد است.
اگر احساس فشار یا ناکامی جنسی دارید، بهتر است بهجای سرکوب یا نادیدهگرفتن آن، با مشاور متخصص گفتوگو کنید تا راههای مدیریت سالم آن را بیاموزید.
