روزهای اول زندگی مشترک قاعدتاً باید روزهای نزدیکی، آرامش و دلگرمی باشد؛ اما گاهی قصه جور دیگری پیش میرود. دو نفر همدیگر را دوست دارند، هیچ دعوا یا کینهای هم در کار نیست، اما هر بار که نوبت رابطه زناشویی میرسد، بدن زن ناگهان قفل میکند. دردی شدید حس میشود و نزدیکی عملاً ناممکن میشود. بعد هم اتاق پر میشود از سکوت، شرم و یک گیجی بزرگ: «چرا فقط ما اینطور شدیم؟ نکند من عیبی دارم؟ نکند به درد هم نمیخوریم؟»
واقعیت این است که این اتفاق اصلاً نشانه بیعرضگی یا نقص روانی نیست. نام پزشکیاش واژینیسموس است؛ مشکلی که در ابتدای ازدواج زیاد دیده میشود، اما چون حرف زدن دربارهاش برای خیلیها سخت است، فکر میکنند فقط خودشان گرفتار آن شدهاند. برای اینکه بفهمیم اصل ماجرا چیست، چند نکته را باید شفاف کنیم:
آیا واژینیسموس دلیل اصلی ناتوانی در برقراری رابطه زناشویی است؟
وقتی یک زوج در هفتهها یا ماههای اول زندگی، با وجود تمایل دوطرفه، نمیتوانند رابطه کامل برقرار کنند، اولین تشخیص واژینیسموس است؛ مگر اینکه معاینه پزشکی دلیل دیگری را نشان دهد.
واژینیسموس یعنی انقباض غیرارادی عضلات ورودی واژن. کلمه کلیدی «غیرارادی» است؛ یعنی زن از ته دل میخواهد رابطه برقرار شود، اما عضلات بدنش بدون اجازه و تصمیم او سفت میشوند و مسیر را مسدود میکنند. در این حالت، هیچکدام از طرفین مقصر نیستند؛ نه زن لجبازی میکند و نه مرد کاری را اشتباه انجام داده است.
واژینیسموس چه تفاوتی با سردمزاجی یا بیمیلی جنسی دارد؟
خیلی از آدمها این دو را با هم اشتباه میگیرند. در بیمیلی جنسی، فرد اصلاً کششی به رابطه ندارد، اشتیاقی حس نمیکند و همراهی عاطفی هم ندارد. اما زنی که واژینیسموس دارد، اتفاقاً ممکن است میل جنسی سالمی داشته باشد، نوازش را دوست داشته باشد و مشتاق نزدیکی باشد؛ ولی بدن در لحظه آخر به اراده او گوش نمیدهد. به همین دلیل، زن بیشتر از هر کس دیگری احساس ناراحتی و گیجی میکند، چون خودش هم نمیداند چرا بدنش چنین واکنشی نشان میدهد.
آیا همسر زن مبتلا به واژینیسموس هم آسیب میبیند؟
بله، این مشکل فقط برای زن نیست و هر دو طرف را درگیر میکند. مردی که مدام پشت این درِ بسته میماند، ممکن است احساس طرد شدن کند یا پیش خودش فکر کند: «شاید من نتوانستهام همسرم را آرام کنم» یا «شاید من برایش جذاب نیستم». این احساس ناتوانی و اضطراب میتواند به مرور میل جنسی خودِ مرد را هم کم کند. اگر این وسط حرفها و دخالتهای خانوادهها هم اضافه شود، رابطه از یک مسئله جسمی ساده به یک دلخوری عمیق عاطفی تبدیل میشود.
علت اصلی انقباض عضلات واژن در واژینیسموس چیست؟
عضلات دیواره واژن از نوع غیرارادی هستند؛ یعنی مثل ضربان قلب یا عملکرد معده، تحت کنترل مستقیم اراده ما قرار ندارند. وقتی شما یک خطر ناگهانی میبینید، چشمانتان خودبهخود بسته میشود. در واژینیسموس هم مغز، نزدیکی را یک درد یا تهدید تلقی میکند و سیستم دفاعی بدن بلافاصله فرمان انقباض شدید صادر میکند. پس این اتفاق نوعی واکنش خودکار بدنی به ترس و اضطراب است، نه بیعلاقگی.
آیا واژینیسموس قابل درمان است؟ چه روشی علمی برای آن وجود دارد؟
بله، واژینیسموس کاملاً درمانپذیر است و با روشهای علمی حل میشود. درمان آن ترکیبی از چند مسیر ساده است:
بررسی باورها و ترسها: صحبت درباره باورهای غلطی که از گذشته درباره درد، آسیب یا رابطه جنسی در ذهن مانده است.
تمرینهای مرحلهبهمرحله بدنی: یاد گرفتن تمرینهایی برای شل کردن ارادی عضلات لگن، تا بدن آرامآرام حس امنیت پیدا کند.
تکنیکهای آرامسازی و تنفس: برای اینکه اضطراب کلی بدن پایین بیاید و سیستم دفاعی بیدلیل فعال نشود.
در صورت نیاز، دارودرمانی موقت: صرفاً زمانی که اضطراب بسیار شدید مانع از تمرینها شود، آنهم زیر نظر پزشک.
اختلاف عاطفی با همسر چگونه روند درمان را تحت تأثیر قرار میدهد؟
بدن وقتی شل میشود که احساس امنیت کند. اگر زن بترسد از اینکه سرزنش شود، نیش و کنایه بشنود، یا احساس کند شوهرش پشت او نیست، اضطرابش بیشتر میشود و عضلاتش محکمتر قفل میکنند. حمایت، صبوری و برخورد بدون قضاوت از طرف شوهر، مهمترین بخش درمان است. اگر رابطه با دلخوری و سرکوفت پیش برود، اول باید فضای عاطفی بین دو نفر ترمیم شود تا بعد بدن هم بتواند آرام بگیرد.
نکتههایی که بهتر است به خاطر بسپارید:
رابطه جنسی اول زندگی یک مهارت است که باید کمکم و با صبوری شکل بگیرد.
قفل شدن بدن در واژینیسموس غیرارادی است؛ سرزنش کردن و احساس گناه فقط اوضاع را سختتر میکند.
مرد هم در این وضعیت ممکن است دچار احساس بیکفایتی شود؛ صحبت صریح و بدون طعنه به هر دو طرف کمک میکند.
حرف کشیدن از مسائل اتاق خواب پیش خانوادهها، فقط بار روانی و اضطراب رابطه را چند برابر میکند.
واژینیسموس یک مشکل حلنشدنی نیست؛ با چند تمرین اصولی و کمک یک درمانگر، این مانع برطرف میشود.
پیشنهاد میکنم این مطالب را هم بخوانید:
← واژینیسموس؛ چرا اتفاق میافتد و علت آن چیست؟
