پرسش مخاطب
من شش ماهی میشه که عقد کردم و از نظر خودم مشکل جنسی ندارم. این که میگم مشکل جنسی منظورم زود انزالی هست. آخه در زمان مجردی متاسفانه گهگاهی به خود ارضایی رو می آوردم که باعث شد اعتماد به نفسمو کاهش بده. بعدش به مدت دو سال خود ارضایی رو ترک کردم خوشبختانه و بعدش هم که عقدکردم. در این دو سالی که ترک کردم هیچ ارتباط جنسی نداشتم و مایع منی داخل خواب خارج میشد ولی حالا ارتباطی که با خانمم دارم خیلی نوسان داره.
مثلا گاهی راحت ارتباط برقرار میکنم بدون اینکه زود انزال بشم و تا مدتی ارتباط ما ادامه پیدا میکنه، ولی متاسفانه بعضی اوقات دچار هیجانات میشم و بعد از مثلا پنج بار نزدیکی کردن انزال میشم. نمیدونم دارم تاوان خودارضایی‌‌های چند سال پیش رو پس میدم یا بخاطر عدم تمرکز و اعتماد به نفسه. از کاندوم تاخیری هم استفاده میکنم ولی تاخیری رو دوس ندارم استفاده کنم چون وابسته میشم به موادش. خواهش میکنم میشه توصیه هایی به من کنید بدون اینکه از مواد تاخیری استفاده کنم ارتباطم و طولانی تر کنم و این مشکل انزالمو حل کنم که یکبار دیر میاد ویکبار با دوحرکت جلو و عقب.
پاسخ دکتر شکیب
دوست عزیز، قبل از هر توصیه‌ای، روی همان کلمهٔ «تاوان» مکث کنیم. تو از اتفاقی در رابطهٔ امروزت، به سرزنش خودت بابت گذشته رسیده‌ای. صرفِ سابقهٔ خودارضایی، ثابت نمی‌کند که بدنت آسیب دیده یا علت زودتر به انزال رسیدنت همین است. در بررسی مشکل جنسی ممکن است دربارهٔ تجربه‌ها و الگوهای تحریک هم سؤال کنیم، اما از اینکه کسی در گذشته گاهی خودارضایی کرده، نمی‌توان چنین نتیجه‌ای گرفت.
از طرف دیگر، با این شرح کوتاه هم نمی‌خواهم بگویم حتماً اختلال زودانزالی داری. خودت نوشته‌ای بعضی وقت‌ها کنترل مناسبی داری و بعضی وقت‌ها خیلی زود به انزال می‌رسی. زودتر از انتظار به انزال رسیدن در بعضی رابطه‌ها، به‌تنهایی تشخیص زودانزالی نیست. برای ارزیابی، باید بدانیم این وضعیت چقدر تکرار می‌شود، چقدر امکان به‌تأخیرانداختن انزال را داری و چه اندازه برای خودت یا رابطه‌تان ناراحتی ایجاد کرده است. تعداد حرکت‌ها، به‌تنهایی معیار کافی نیست.
اینکه هنوز شش ماه از عقدتان گذشته، زمینهٔ مهمی برای شناخت تجربهٔ شماست. ممکن است اضطرابِ خوب‌عمل‌کردن در رابطه سهم داشته باشد؛ ولی نمی‌شود همه‌چیز را به کمبود اعتمادبه‌نفس نسبت داد. عوامل جسمی و روان‌شناختی هر دو می‌توانند در مشکلات انزال نقش داشته باشند. اگر این دشواری مرتب تکرار می‌شود و آزارت می‌دهد، مراجعه به پزشک یا درمانگر جنسی آشنا با ارزیابی این مسئله، کمک می‌کند متناسب با وضعیت خودت پیش بروی.
تا آن زمان، ببین هنگام رابطه با توجهت چه می‌کنی. اگر مرتب در ذهنت می‌گذرد «الان تمام می‌شود؟ باز خراب میکنم؟»، بخشی از توجهت صرف ارزیابی خودت شده است. تمرکز در رابطه قرار نیست به معنی زیر نظر گرفتن دائمیِ زمان و تعداد حرکت‌ها باشد. می‌توانی با همسرت دربارهٔ همین نگرانی حرف بزنی و توافق کنید هر وقت لازم شد، سرعت را کمتر کنید یا مکث داشته باشید؛ بدون اینکه آن مکث را شکست رابطه بدانید.
این مکث می‌تواند در قالب یک تمرین مشخص هم به کار برود. در روش توقف و شروع، فرد به نشانه‌های بالارفتن برانگیختگی توجه می‌کند و پیش از مرحله‌ای که دیگر نمی‌تواند انزال را به تأخیر بیندازد، تحریک را متوقف می‌کند. بعد از کمترشدن برانگیختگی، تماس را از سر می‌گیرد. هدف، شناختن واکنش بدن است. برای بعضی افراد این تمرین کمک‌کننده است، اما نتیجهٔ یکسان یا درمان قطعی را تضمین نمی‌کند؛ راهنمایی درمانگر هم می‌تواند اجرای آن را متناسب با شرایط زوج تنظیم کند.
برای اینکه چنین مکث‌هایی آزاردهنده نشوند، لازم است رابطه‌تان فقط حول دخول نچرخد. لمس و معاشقه و توجه به چیزی که برای هر دوی شما خوشایند است، فرصت می‌دهد صمیمیت را ادامه بدهید، حتی وقتی دخول متوقف شده است. البته معاشقهٔ طولانی‌تر هم لزوماً انزال را عقب نمی‌اندازد؛ ممکن است برانگیختگی تو را بیشتر کند. پس به‌جای دنبال‌کردن یک زمان ثابت، دربارهٔ سرعت و شکل تماس با هم هماهنگ شوید. رضایت همسرت را هم از خودش بپرس؛ از روی مدت دخول نمی‌شود آن را حدس زد.
همین نگاه دربارهٔ فاصلهٔ رابطه‌ها هم لازم است. اگر خودت متوجه شده‌ای بعد از فاصلهٔ طولانی هیجان بیشتری داری، این الگو را هنگام ارزیابی توضیح بده. اما بیشترشدن دفعات رابطه الزاماً کنترل انزال را بهتر نمی‌کند. قرار نیست برای درمان، خودت یا همسرت را به تعداد معینی رابطه موظف کنید. دفعات رابطه باید با میل و راحتی هر دو نفر هماهنگ باشد.
دربارهٔ غذا هم دنبال فهرست ممنوعه نگرد. حذف پیاز خام، غذای تند یا ادویه، درمان استاندارد و اثبات‌شدهٔ زودانزالی نیست و شواهد کافی نداریم که با کنارگذاشتن آن‌ها کنترل انزال بهتر می‌شود. اگر غذایی باعث ناراحتی جسمی خودت می‌شود، برای همان ناراحتی مصرفش را تنظیم کن؛ لازم نیست آن را علت مشکل جنسی بدانی.
اما نگرانی‌ات دربارهٔ کاندوم تأخیری را هم نباید بی‌پاسخ گذاشت. بعضی از این کاندوم‌ها مادهٔ بی‌حس‌کننده دارند و حساسیت را کمتر می‌کنند. اینکه با یک محصول دیرتر به انزال برسی، به‌خودی‌خود نشانهٔ اعتیاد یا وابستگی نیست. برای بررسی محصول مشخصی که استفاده می‌کنی، ترکیبات و دستور مصرفش را با پزشک یا داروساز مرور کن. اگر نمی‌خواهی از مادهٔ تأخیری استفاده کنی، این ترجیحت را هنگام انتخاب درمان بگو.
در عین حال، درست نیست بگوییم اسپری، کاندوم یا دارو هیچ جایگاهی در درمان ندارند. بی‌حس‌کننده‌های موضعی، بعضی داروها و روش‌های رفتاری یا مشاوره‌ای، از گزینه‌های درمان‌اند و گاهی ترکیب آن‌ها مناسب‌تر است. بی‌حس‌کننده‌ها می‌توانند احساس و لذت هر دو نفر را کم کنند و باید درست استفاده شوند. انتخاب روش، به ارزیابی و ترجیح شما بستگی دارد؛ نیازی به مصرف خودسرانه یا ردکردن همهٔ درمان‌های دارویی نیست.
پیشنهاد من این است که به‌جای تلاش برای طولانی‌ترکردن رابطه به هر قیمت، روی شناخت واکنش بدنت و کم‌کردن فشارِ عملکرد کار کنی و اگر مشکل تکرار می‌شود، برای ارزیابی اقدام کنی. زودانزالی قابل درمان و مدیریت است، اما وعدهٔ درمان قطعی و همیشگی برای همه دقیق نیست. قرار است احساس کنترل و رضایت شما بهتر شود؛ یک بار زودتر به انزال رسیدن هم نباید بهانه‌ای برای محاکمهٔ گذشته‌ات باشد.
نکته‌هایی که بهتر است به خاطر بسپارید
• سابقهٔ خودارضایی، به‌تنهایی علت زودانزالی را مشخص نمی‌کند؛ نوسان زمان انزال هم برای تشخیص اختلال کافی نیست.
• میزان کنترل، تکرار مشکل و ناراحتی ناشی از آن را بررسی کنید؛ معیار رابطهٔ رضایت‌بخش فقط مدت دخول نیست.
• تمرین توقف و شروع ممکن است کمک‌کننده باشد، اما افزایش اجباری دفعات رابطه و حذف پیاز و ادویه، درمان تضمین‌شده نیستند.
• درمان می‌تواند رفتاری، روان‌شناختی، دارویی یا ترکیبی باشد و باید با ارزیابی و ترجیح فرد و زوج هماهنگ شود.
